سیال ذهن (ادبیات)

[مهدی]

سیال سازی ذهن شکل خاصی از تک گویی درونی محسوب می شود و مشخصه‌های خاص ان پرش در زمان ، نحو و نشانه‌گذاری است که دنبال کردن متن، تفکرات و یا گفته‌های اشخاص داستان را مشکل می‌سازد.

ساختار

زمان در این سبک به صورت غیر خطی است، یعنی ممکن است در یک پاراگراف جملاتی مبهم از زمانهای مختلف، بدون هیچ اشاره‌ای از طرف نویسنده، بیان شود. نویسنده ممکن است، بدون استفاده از نشانه‌گذاری مناسب، از صحنه‌ای به صحنه دیگر، و یا از اندیشه‌های کسی به سخنان کسی دیگر پریده و مجدداً به اول بازگردد. حتی راوی داستان نیز ممکن است متغیر باشد. مثلاً در رمان فارسی شازده احتجاب اثر هوشنگ گلشیری که از اولین رمان های فارسی این سبک است، گاه راوی در یک بند بارها عوض می‌شود.

از نویسندگان برجسته‌ی این سبک می توان تولستوی، جیمز جویس، تی.اس.الیوت، ویلیام فاکنرو ویرجینیا وولف را نام برد.

رمان های بزرگ در این سبک

از نویسندگان خارجی:

به سوی فانوس دریایی، خانم دالووی،

 خیزاب ها (امواج) از ویرجینیا وولف

خشم و هیاهو از ویلیام فاکنر


از نویسندگان ایرانی:

شازده احتجاب از هوشنگ گلشیری

مرگ یزدگرد از بهرام بیضایی